Nederlandse dementieonderzoekers over gezond leven en de kans op dementie

juni 2022 Beter Leven Dominique Vrouwenvelder

Onderzoekers van verschillende Alzheimercentra in Nederland hebben een rapport geschreven over onderzoek rondom dementie. In het rapport focussen zij op de risico’s op dementie, het effect van leefstijlinterventies en de effectiviteit van campagnes gericht op het publiek.

Een internationale commissie van wetenschapstijdschrift The Lancet schat dat 40% van het risico op dementie verklaard zou kunnen worden door leefstijl- en gezondheidsfactoren. Dit zijn bijvoorbeeld ongezonde voeding, te weinig beweging, roken en hoge bloeddruk. Uit bevolkingsonderzoek blijkt bovendien dat mensen die gezond leven, minder vaak dementie krijgen.

De wetenschappelijke onderbouwing bij het effect van leefstijl op dementie ontbreekt echter nog. In opdracht van Alzheimer Nederland heeft een team van onderzoekers, onder leiding van dr. Sebastian Köhler van Alzheimer Centrum Limburg, een rapport geschreven getiteld ‘Risicoreductie en Primaire Preventie van Dementie’. In het rapport schrijven de onderzoekers dat het effect van een goede leefstijl op dementie moeilijk aantoonbaar is.

Wetenschappelijk bewijs

Verschillende beïnvloedbare (leefstijl)factoren hangen in meer of mindere mate samen met het risico op dementie. Deze factoren zijn grofweg in te delen in vier categorieën: cardiometabole risicofactoren, leefstijlfactoren, psychosociale factoren, overige factoren.

Hoofdonderzoeker Sebastian Köhler: “Er is steeds meer bewijs dat mensen die gezond leven, minder vaak dementie krijgen. Het is lastiger om aan te tonen dat het verbeteren van iemand zijn leefstijl ook echt zorgt voor een lagere kans op dementie. Dat komt omdat het tientallen jaren duurt voordat dementie ontstaat. Bovendien is dementie het resultaat van een ingewikkeld samenspel tussen iemands erfelijke eigenschappen, de omgeving waarin iemand leeft en zijn gedrag.”

Langdurig onderzoek is nodig om aan te tonen dat leefstijlverbeteringen dementie zouden kunnen voorkomen. Köhler: “Als de meeste mensen niet in staat zijn hun ongezonde gewoontes te doorbreken, staan we met onze kennis alsnog met lege handen.”

De ene 40% is de ander niet

Als 40% van de dementiegevallen inderdaad kan worden voorkomen door beïnvloedbare risicofactoren is er nog geen rekening gehouden met de kloof tussen observatiestudies en wetenschappelijk gecontroleerde trials, schrijven de auteurs. ‘Als 40% van alle dementie verband houdt met potentieel beïnvloedbare risicofactoren, betekent dit niet dat 40% van de gevallen van dementie te voorkomen zijn, omdat a) het causaal verband veelal niet overtuigend aangetoond is, b) levenslang wegnemen van alle risicofactoren niet realistisch is, en c) het verbeteren van de leefstijl zal leiden tot meer mensen die andere aandoeningen overleven en alsnog dementie ontwikkelen in de verlengde levensduur.’

Chronische aandoeningen

De consensus is dat het aanhouden een gezonde leefstijl altijd een goed idee is. De adviezen van de WHO voor preventie en risicoreductie van dementie zijn vergelijkbaar met de adviezen voor andere niet-overdraagbare aandoeningen. Köhler onderstreept dat: “Gezond gedrag heeft zeker een goed effect op hart- en vaatziekten en verschillende vormen van kanker en als u mij vraagt zeer waarschijnlijk ook op dementie.”

Referenties

Rapport in opdracht van Alzheimer Nederland: Risicoreductie en Primaire Preventie van Dementie – Kennissynthese van onderzoek en implementatie.

Lancet Commission rapport: Livingston G, Huntley J, Sommerlad A, et al. Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission. Lancet 2020; 396(10248): 413-46.

Meer weten over het effect van een gezonde leefstijl op cognitieve vermogens? Prof. dr. Wiesje van der Flier en dr. Sebastian Köhler vertellen er meer over in een podcast over de FINGER-NL-studie.

X